لیبل شرینک یا Shrink Sleeve Label  یکی از روش های مدرن لیبل گذاری است که برخلاف لیبل های پشت چسب دار، به صورت یک روکش کامل دور ظرف قرار می گیرد و با اعمال حرارت، متناسب با فرم بدنه منقبض می شود. به همین دلیل تعیین ابعاد و اندازه لیبل شرینک تنها به اندازه گیری طول و عرض ظرف محدود نیست و عواملی مانند قطر یا محیط ظرف، ارتفاع ناحیه لیبل گذاری، شکل بدنه، میزان جمع شدن فیلم در جهت عرضی و طولی و همچنین نوع فیلم مورد استفاده باید در محاسبات در نظر گرفته شوند. لیبل شرینک پس از اعمال حرارت پوشش ۳۶۰ درجه ایجاد می کند و حتی روی ظروف دارای انحنا، شانه، گردن یا فرم های غیرمعمول نیز قرار می گیرد. در این نوشته بررسی خواهیم کرد که منظور از ابعاد و اندازه لیبل شرینک دقیقا چه مواردی است و چگونه می توان آن را محاسبه کرد.

ابعاد اصلی لیبل شرینک شامل چه مواردی می شود؟

برای تعیین اندازه لیبل شرینک باید در درجه اول عرض یا محیط اسلیو و ارتفاع آن مشخص شود. عرض اسلیو در حالت بازشده با محیط ظرف ارتباط مستقیم دارد و ارتفاع آن نیز به محدوده ای از ظرف که قرار است به وسیله لیبل پوشانده شود، وابسته است. برای یک ظرف استوانه ای ساده، محاسبه نسبتاً آسان است؛ اما برای بطری هایی که دارای شانه، گردن باریک، فرورفتگی یا فرم مخروطی هستند، اندازه گیری باید در نقاط مختلف انجام شود. منابع تخصصی توصیه می کنند پیش از تعیین ابعاد، بیشترین محیط ظرف و ارتفاع ناحیه موردنظر برای پوشش اندازه گیری شود و سپس میزان جمع شدگی فیلم در محاسبه لحاظ شود.

• عرض لیبل شرینک

عرض لیبل شرینک در واقع به اندازه دور ظرف در حالت نهایی مربوط است. برای یک ظرف کاملاً استوانه ای، می توان محیط آن را با استفاده از قطر محاسبه کرد: محیط = قطر × ۳٫۱۴. برای مثال اگر قطر قسمت موردنظر ظرف ۶۰ میلی متر باشد، محیط تقریبی آن برابر با ۱۸۸٫۴ میلی متر خواهد بود. با این حال اندازه فیلم خام دقیقاً برابر با این عدد نیست؛ زیرا فیلم باید قابلیت ایجاد درز و همچنین جمع شدگی لازم هنگام اعمال حرارت را داشته باشد. در برخی روش های محاسباتی، درصدی نیز برای هم پوشانی و میزان جمع شوندگی در نظر گرفته می شود.

برای ظروف غیر استوانه ای بهتر است به جای تکیه بر یک قطر، بیشترین محیط ظرف در محدوده ای که قرار است اسلیو روی آن قرار بگیرد اندازه گیری شود. این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اگر عرض اولیه اسلیو شرینک کمتر از حد لازم باشد، در زمان قرار دادن آن روی ظرف ممکن است با مشکل مواجه شود یا پس از حرارت، پوشش کامل ایجاد نکند. از سوی دیگر انتخاب اندازه بیش از حد بزرگ نیز ممکن است باعث افزایش مصرف فیلم و ایجاد مشکلاتی در فرآیند شرینک شود.

• ارتفاع لیبل شرینک

ارتفاع، دومین بعد اصلی لیبل شرینک است و مشخص می کند اسلیو چه مقدار از ارتفاع ظرف را پوشش دهد. برای تعیین این اندازه باید فاصله بین نقطه شروع و پایان لیبل روی ظرف اندازه گیری شود. برای مثال اگر قرار است لیبل از قسمت پایین بدنه تا زیر شانه بطری امتداد داشته باشد، ارتفاع همین محدوده باید مبنای طراحی قرار گیرد.

نکته مهم این است که فیلم شرینک تنها در جهت افقی جمع نمی شود و در جهت عمودی نیز مقداری منقبض می شود. بنابراین ارتفاع خام لیبل قبل از شرینک شدن ممکن است با ارتفاع نهایی آن روی ظرف متفاوت باشد. مقدار این تغییر به نوع فیلم و ویژگی های شرینک آن بستگی دارد.

• رابطه میزان شرینک با ابعاد لیبل

یکی از مهم ترین عوامل در تعیین ابعاد و اندازه لیبل شرینک، نرخ جمع شوندگی یا Shrink Ratio فیلم است. فیلم های مختلف مانند  PETG، PVC  و OPS رفتار یکسانی در برابر حرارت ندارند و میزان جمع شوندگی آن ها متفاوت خواهد بود. از همین رو نمی توان یک اندازه ثابت را برای تمام لیبل های شرینک در نظر گرفت. برای انتخاب اندازه مناسب باید مشخصات فیلمی که قرار است در تولید استفاده شود نیز بررسی شود.

در واقع فیلم باید پیش از حرارت به اندازه ای تولید شود که پس از انقباض، به صورت دقیق روی ظرف قرار گیرد. برای همین در فرایند طراحی حرفه ای، علاوه بر اندازه ظرف، رفتار فیلم هنگام عبور از تونل حرارتی نیز شبیه سازی یا آزمایش می شود. این مسئله به خصوص برای ظروفی که تغییرات قطر زیادی در طول ارتفاع خود دارند، اهمیت بیشتری پیدا می کند.

محاسبه اندازه لیبل شرینک برای ظروف استوانه ای

برای ظروف استوانه ای، محاسبه اولیه نسبتاً ساده است. ابتدا قطر ظرف در نقطه ای که بیشترین اندازه را دارد اندازه گیری می شود و سپس با ضرب آن در عدد  π، محیط به دست می آید. برای مثال اگر قطر ظرف ۷۰ میلی متر باشد، محیط آن حدود ۲۱۹٫۸ میلی متر خواهد بود.

پس از تعیین محیط باید میزان موردنیاز برای درز و شرایط شرینک نیز در نظر گرفته شود. در یک راهنمای محاسباتی، پیشنهاد شده است که برای محاسبه اولیه، حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد نیز برای هم پوشانی و جمع شوندگی لحاظ شود. البته مقدار نهایی باید براساس نوع فیلم، تجهیزات و مشخصات واقعی پروژه تعیین شود.

به همین دلیل این فرمول را باید یک محاسبه اولیه دانست، نه یک استاندارد ثابت برای همه محصولات. نمونه واقعی لیبل روی ظرف و آزمایش آن در شرایط واقعی تولید، روش مطمئن تری برای تأیید ابعاد نهایی است.

جمع بندی

ابعاد و اندازه لیبل شرینک یکی از مهم ترین عوامل در کیفیت نهایی بسته بندی است و باید براساس محیط ظرف، ارتفاع ناحیه لیبل گذاری، شکل هندسی ظرف، نرخ جمع شوندگی فیلم و شرایط اعمال حرارت تعیین شود. در ظروف ساده استوانه ای، می توان با اندازه گیری قطر و محاسبه محیط، یک اندازه اولیه به دست آورد؛ اما در ظروف مخروطی، منحنی و فرم دار، محاسبات پیچیده تر بوده و نیاز به بررسی چند نقطه از ظرف و توجه به پروفایل شرینک دارد.