وقتی از فیلم شرینک برای انواع بسته بندی استفاده می کنید، صرفاً انتخاب جنس فیلم و میزان جمع شوندگی آن کافی نیست. اگر ضخامت، عرض یا طول فیلم با مقدار اسمی اختلاف زیادی داشته باشد، ممکن است فیلم در دستگاه به درستی باز نشود، دوخت ناپایدار شود، مصرف مواد افزایش پیدا کند یا نتیجه نهایی شرینک یکنواخت نباشد. به همین دلیل، تلرانس ابعادی فیلم شرینک یکی از شاخص های مهم در کنترل کیفیت و خرید این محصول است. در این مقاله بررسی می کنیم تلرانس ابعادی دقیقاً به چه معناست، کدام ابعاد را شامل می شود، چه عواملی روی آن اثر می گذارند و هنگام خرید فیلم شرینک باید چه مشخصاتی را از تولیدکننده درخواست کنید.

تلرانس ابعادی فیلم شرینک به چه معناست؟

تلرانس ابعادی به محدوده مجاز اختلاف بین ابعاد واقعی فیلم و ابعاد اسمی اعلام شده توسط تولیدکننده گفته می شود. برای مثال اگر ضخامت اسمی یک فیلم 50 میکرون باشد و تلرانس آن ±5 درصد تعیین شده باشد، ضخامت قابل قبول در محدوده 47.5 تا 52.5 میکرون قرار می گیرد.

این مفهوم فقط به ضخامت محدود نمی شود و بسته به نوع فیلم و مشخصات فنی محصول می تواند عرض، طول یا متراژ، ضخامت و حتی برخی ابعاد مرتبط با فرم رول را دربر بگیرد. استانداردهای ASTM  برای فیلم های پلی اتیلنی نیز تلرانس های مربوط به ضخامت، عرض و مقدار فیلم در هر رول را به عنوان بخشی از مشخصات ابعادی در نظر می گیرند.

نکته مهم این است که یک عدد ثابت را نمی توان به عنوان تلرانس تمام فیلم های شرینک معرفی کرد. جنس فیلم، روش تولید، ضخامت، ساختار تک لایه یا چندلایه و کاربرد نهایی روی محدوده قابل قبول اثر دارند.

مهم ترین ابعاد در کنترل تلرانس فیلم شرینک

مهم ترین ابعاد تلرانس فیلم شرینک عبارتند از:

تلرانس ضخامت فیلم شرینک

ضخامت یکی از مهم ترین پارامترهای ابعادی فیلم است. ضخامت اسمی ممکن است مثلاً 40، 50 یا 60 میکرون باشد، اما ضخامت واقعی در نقاط مختلف فیلم دقیقاً یکسان نیست. بنابراین علاوه بر میانگین ضخامت، میزان تغییر ضخامت از نقطه ای به نقطه دیگر نیز اهمیت دارد.

اهمیت این موضوع در فیلم شرینک بیشتر است، زیرا تغییرات شدید ضخامت می تواند روی استحکام، میزان مصرف مواد، انتقال حرارت، دوخت و رفتار فیلم هنگام جمع شدن اثر بگذارد. ASTM  نیز برای اندازه گیری ضخامت فیلم های پلاستیکی روش های مشخصی ارائه کرده و اندازه گیری تغییرپذیری ضخامت در جهت عرضی و طولی را برای کنترل کیفیت مهم می داند.

تلرانس عرض فیلم شرینک

عرض فیلم نیز باید در محدوده مشخصی از مقدار اسمی قرار داشته باشد. این موضوع به خصوص در خطوط بسته بندی اتوماتیک اهمیت زیادی دارد، زیرا فیلم باید دقیقاً با مسیر حرکت، سیستم بازکننده، دوخت و ابعاد محصول هماهنگ باشد.

برای مثال در یک فیلم PVC Cast Shrink Film ممکن است عرض فیلم در محدوده مشخصی تولید شده و تلرانس عرض آن 0 تا 3 میلی متر تعیین شود. در برخی فیلم های PETG نیز تلرانس عرض به صورت درصدی مانند ±5 درصد اعلام می شود. بنابراین روش بیان تلرانس از محصولی به محصول دیگر متفاوت خواهد بود.

تلرانس طول و متراژ رول

طول واقعی فیلم موجود روی رول نیز ممکن است با مقدار اسمی اختلاف داشته باشد. این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که فیلم بر اساس متراژ مشخص خریداری شود یا تنظیمات دستگاه بسته بندی بر مبنای طول مصرفی انجام شود.

استاندارد ASTM D2103 برای فیلم های پلی اتیلنی علاوه بر ضخامت و عرض، تلرانس مربوط به Yield  یا مقدار واقعی فیلم نسبت به مقدار اسمی را نیز در نظر می گیرد و برای طول فیلم در رول نیز محدوده های مشخصی تعریف می کند.

چه عواملی باعث تغییر تلرانس ابعادی فیلم شرینک می شوند؟

تلرانس ابعادی تنها به کیفیت ماده اولیه مربوط نیست و فرآیند تولید نیز نقش مهمی دارد. در تولید فیلم، عواملی مانند یکنواختی خوراک دهی، دمای اکستروژن، شرایط کشش، سرعت خط، خنک کاری، نسبت کشش و شرایط رول پیچی بر یکنواختی ضخامت و عرض اثر می گذارند.

در فیلم های چندلایه، کنترل یکنواخت ضخامت لایه ها نیز اهمیت پیدا می کند. همچنین در فیلم های جهت یافته مانند برخی انواع PETG و  POF، شرایط کشش در جهت طولی و عرضی می تواند روی ابعاد نهایی و رفتار حرارتی فیلم اثرگذار باشد.

بنابراین ممکن است دو فیلم با ضخامت اسمی یکسان، در عمل به دلیل تفاوت فرآیند تولید، تلرانس و یکنواختی متفاوتی داشته باشند.

جمع بندی

تلرانس ابعادی فیلم شرینک محدوده مجاز اختلاف بین اندازه اسمی و اندازه واقعی فیلم است و معمولاً پارامترهایی مانند ضخامت، عرض و طول یا Yield رول را شامل می شود. این تلرانس یک عدد ثابت برای تمام فیلم های شرینک نیست و با توجه به نوع پلیمر، ساختار فیلم، فرآیند تولید و کاربرد نهایی تعیین می شود.

در عمل کنترل دقیق تلرانس باعث می شود فیلم در دستگاه بسته بندی عملکرد پایدارتر و یکنواخت تری داشته باشد و مشکلاتی مانند پارگی، نوسان دوخت، مصرف بیش از حد فیلم و توقف خط کاهش پیدا کند. بنابراین هنگام خرید، بهتر است به جای توجه صرف به ضخامت اسمی یا قیمت، دیتاشیت فنی و محدوده تلرانس واقعی محصول را نیز بررسی کنید؛ زیرا یکنواختی ابعادی یکی از عوامل مهم در کیفیت و قابلیت اطمینان فیلم شرینک است.