تنظیم دمای تونل شرینک چه تاثیری بر کیفیت نهایی محصول تولیدشده دارد؟ تونل شرینک یکی از مهم ترین تجهیزات در فرایند بسته بندی حرارتی است و اهمیت آن در کیفیت نهایی بسته بندی انکار نشدنی است. در این فرایند، فیلم شرینک پس از قرار گرفتن روی محصول، وارد تونل می شود و تحت تأثیر گرمای کنترل شده جمع می شود تا سطح کالا را به صورت یکنواخت، محکم و منظم بپوشاند. اگر تنظیم دمای تونل به درستی انجام نشود، نتیجه کار به شکل چروک شدن فیلم، جمع شدگی ناقص، کدر شدن سطح، ایجاد حباب، سوختگی موضعی یا حتی آسیب به خود محصول ظاهر می شود.

اهمیت این موضوع از آنجا بیشتر می شود که عددی که روی نمایشگر تونل دیده می شود، همیشه معادل دمای واقعی اثرگذار بر سطح فیلم نیست. ساختار تونل، نوع سیستم گرمایش، الگوی گردش هوا، سرعت نوار نقاله، ابعاد بسته و حتی شرایط محیطی باعث می شوند که دمای واقعی مؤثر بر فیلم با دمای تنظیم شده تفاوت داشته باشد. به همین علت دماهای پیشنهادی برای تونل صرفاً نقطه شروع هستند و تنظیم نهایی باید با مشاهده نتیجه واقعی روی بسته انجام شود. در این مقاله می کوشیم نشان دهیم که تنظیم دمای تونل شرینک برای فیلم های رایج چگونه است و چگونه باید دما را تنظیم کرد.

آشنایی با بازه های دمایی رایج برای فیلم های مختلف

یکی از مهم ترین نکات در تنظیم تونل شرینک این است که نوع فیلم به درستی شناسایی شود؛ زیرا هر فیلم رفتار حرارتی خاص خود را دارد و در برابر گرما واکنشی متفاوت نشان می دهد. بازه های دمایی که تولیدکنندگان ارائه می کنند، معمولاً برای شروع کار مفید هستند؛ اما نباید آن ها را به عنوان اعداد قطعی و ثابت در نظر گرفت. این بازه ها بیشتر نقش راهنمای اولیه دارند و تنظیم نهایی باید بر اساس عملکرد واقعی فیلم در دستگاه انجام شود. در ادامه فیلم های مختلف را از این منظر بررسی می کنیم.

1) فیلم PVC

فیلم PVC معمولاً در مقایسه با برخی فیلم های دیگر در دماهای پایین تری شروع به جمع شدن می کند و در عین حال نسبت به حرارت بیش از حد نیز حساس تر است. برخی از متخصصان برای شروع کار با PVC بازه ای در حدود 121 تا 149 درجه سانتی گراد را پیشنهاد می کنند، در حالی که بعضی منابع عملیاتی، شروع shrink را در بازه های پایین تری نیز گزارش کرده اند. این تفاوت عددی به این دلیل است که شرایط واقعی دستگاه ها با یکدیگر یکسان نیست و نوع تونل، شدت جریان هوا، ضخامت فیلم و ابعاد محصول می توانند بر دمای مؤثر تأثیر بگذارند.

2) فیلم Polyolefin یا POF

فیلم POF از رایج ترین انواع فیلم شرینک در بسته بندی مواد غذایی است و به دلیل شفافیت خوب، ظاهر مناسب و جمع شدگی یکنواخت، کاربرد گسترده ای دارد. متخصصان برای این فیلم بازه های دمایی متفاوتی را مطرح می کنند، اما به طور کلی محدوده هایی نزدیک به 149 تا 190 درجه سانتی گراد یا در برخی شرایط عملیاتی حدود 135 تا 155 درجه سانتی گراد برای شروع کار پیشنهاد شده است. POF معمولاً نسبت به برخی فیلم های دیگر پاسخ سریع تری به گرما می دهد و در بسیاری از کاربردها با سرعت نوار بالاتری نیز کار می کند.

3) فیلم Polyethylene یا PE

فیلم PE بیشتر در بسته بندی های صنعتی، بسته های بزرگ تر و کاربرد هایی که در آن ها به استحکام بالاتر نیاز است، استفاده می شود. این فیلم معمولاً در مقایسه با POF و PVC به زمان ماندن بیشتری در تونل احتیاج دارد، به ویژه زمانی که ضخامت آن بالا باشد. بعضی از متخصصان بازه های آغازین را برای PE در حدود 177 تا 204 درجه سانتی گراد ذکر کرده اند، هرچند بعضی راهنماهای عملیاتی نیز محدوده های پایین تری را با توجه به نوع دستگاه و شرایط تولید ارائه می دهند.

دمای تونل را چگونه به درستی تنظیم کنیم؟

تنظیم دمای تونل شرینک باید به صورت مرحله ای، کنترل شده و بر اساس مشاهده رفتار واقعی بسته انجام شود. بهترین روش آن است که فرایند با پایین ترین بخش بازه پیشنهادی برای همان فیلم آغاز شود. این رویکرد از نظر فنی ایمن تر است؛ زیرا هم خطر آسیب به فیلم و محصول را کاهش می دهد و هم به اپراتور اجازه می دهد تأثیر واقعی هر تغییر را با دقت بررسی کند. پس از عبور اولین بسته ها از تونل، باید ظاهر نهایی آن ها ارزیابی شود. اگر فیلم شل باقی مانده باشد، گوشه ها به خوبی ننشسته باشند یا به صورت ناقص جمع شده باشند، این نشانه آن است که انرژی حرارتی مؤثر برای فیلم کافی نبوده است.

در چنین شرایطی لازم است تنها یکی از متغیرها تغییر کند تا بتوان اثر واقعی آن را سنجید. برای مثال دما به صورت تدریجی و در بازه های، مثلاً 5 تا 10 درجه سانتی گراد افزایش یابد یا سرعت نوار نقاله کمی کاهش پیدا کند تا زمان ماند بیشتر شود. نکته مهم این است که تغییر هم زمان دما، سرعت و جریان هوا باعث می شود تشخیص علت واقعی بهبود یا بدتر شدن کیفیت دشوار شود. تنظیم حرفه ای تونل زمانی حاصل می شود که اپراتور هر بار تنها یک عامل را اصلاح کند، نتیجه را مشاهده کند و سپس تصمیم بعدی را بر همان اساس بگیرد. این روش علاوه بر دقت بیشتر، از اتلاف فیلم و محصول نیز جلوگیری می کند.

جمع بندی

تنظیم دمای تونل شرینک یک فرایند فنی و چندعاملی است و نباید آن را به انتخاب یک عدد ثابت روی دستگاه محدود کرد. هرچند سازندگان معتبر برای فیلم های مختلف بازه های دمایی مشخصی ارائه می دهند، این بازه ها تنها به عنوان نقطه شروع ارزش دارند و نتیجه نهایی به هماهنگی میان دما، زمان ماند، کیفیت جریان هوا، نوع فیلم، ضخامت، شکل بسته و ویژگی های محصول بستگی دارد. اگر تنظیمات بدون توجه به این عوامل انجام شود، احتمال بروز مشکلاتی مانند چروک، shrink ناقص، بادکردن، سوختن یا کاهش کیفیت ظاهری بسته افزایش پیدا می کند.